عباس قديانى
769
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
على اصغر خان امين السلطان به ايران بازگشت و در كابينههاى مختلفى به وزارت رسيد كه بهترتيب عبارتند از : وزارت جنگ در كابينههاى ميرزا على اصغر خان اتابك ( در 12 آبان 1286 ) ، مشير السلطنه ( در 23 شهريور 1286 و 14 دى 1287 ) ، ناصر الملك ( در 3 آبان 1286 و ارديبهشت 1288 ) ، علاء السلطنه ( در اول بهمن 1291 ) ، وزارت ماليه در كابينهء محمد ولى خان تنكابنى ( در 26 تير 1288 ) و وزير مشاور در كابينهء مشير الدوله ( در تير 1299 ) . در ضمن مستوفى در بعضى از كابينههايى كه تشكيل داد ، خود سمت وزارت داخله را نيز برعهده داشت . ميرزا حسن خان مستوفى الممالك مستوفى در مجموع 8 كابينه در تاريخهاى سوم مرداد 1289 ، مرداد 1293 ، 12 مرداد 1294 ، 7 دى 1296 ، 25 بهمن 1301 ، 15 خرداد 1305 ، 26 شهريور 1305 و 18 بهمن 1306 تشكيل داد و از جمله مهمترين وقايعى كه در دوران صدارت وى اتفاق افتاد عبارتند از : اشغال ايران توسط نيروهاى روس و انگليس در جريان جنگ جهانى اول ، تعطيل مجلس سوم و مهاجرت عدهاى از نمايندگان به طرف قم ، تشكيل دولت موقت به رياست نظام السلطنه ما فى در كرمانشاه ، بروز قحطى در زمستان سال 1296 ، امضاء قرارداد متاركه بين روس و آلمان در 12 اسفند 1296 و تضمين استقلال ايران در اين قرارداد ، تأسيس كتابخانهء معارف كه بعدا كتابخانهء ملى ناميده شد ، تصويب قانون سربازگيرى ، قتل سيد عبد الله بهبهانى و سوء قصد به جان سيد حسن مدرس در 17 آبان 1305 . مستوفى در انتخابات مجلس شوراى ملى هميشه از سوى مردم تهران به عنوان نماينده انتخاب مىشد . در دوره هفتم نيز به نمايندگى انتخاب گرديد ، ولى چون از اين دوره به بعد تمام نمايندگان طبق صورت تنظيمى شهربانى و تصويب شاه انتخاب مىشدند ، نمايندگى مجلس را نپذيرفت و در دورههاى بعدى هم ديگر انتخاب نشد . وى سرانجام در ششم شهريور 1311 در 60 سالگى بر اثر سكته قلبى درگذشت و در مقبرهء خانوادگى خود ، معروف به خانقاه قلندر شاه ، در ونك بهخاك سپرده شد . مسجد جامع عتيق مسجدى از كهنترين بناهاى شهر شيراز كه بهدستور عمروليث صفارى در سال 281 ه . ق . ساخته شده است .